تشکیل فلسطین دوم اینبار در خاک آذربایجان

مقامات جمهوري ناگورنو-قرهباغ، سفرها و ديدارهايي با مقامات کشورهاي ديگر از جمله آمريکا، فرانسه، اسپانيا، مولداوي، ليتواني، اروگوئه، کانادا، اعم از دولتي و پارلماني و شهري و برنامههايي همچون طرح انجمنهاي دوستي، پيوند خواهر خواندگي شهرها، تبادلات دانشجويي و تورهاي فرهنگي، برگزاري کنفرانسها داشته اند که تمامياين اقدامات تلاشي براي شناسايي ديپلماتيک و بينالمللي جمهوري خودخوانده ناگورنو-قرهباغ است. در اين مقاله، آمريکا و حمايت از جمهوري ناگورنو-قرهباغ، اهداف حمايت کنگره آمريکا از شناسايي استقلال جمهوري ناگورنو-قرهباغ، شبکه ديپلماتيک سفارت جمهوري ناگورنو- قرهباغ مورد بررسي قرار گرفته و در پايان ارزيابي ارائه خواهد شد.

کنگره آمريکا و حمايت

از جمهوري ناگورنو-قرهباغ

هر سال سالگرد استقلال جمهوري ناگورنو-قرهباغ در کشورهايي که اين جمهوري خودخوانده دفتر نمايندگي و سفارت دارد برگزار مي شود. آراييکهاريطيونيان، نخست وزير جمهوري خودخوانده ناگورنو-قرهباغ در سفر اخير خود به آمريکا، در لسآنجلس در اواخر نوامبر 2015، که کولوني و دياسپوراي ارامنه آمريکا است با نمايندگان جامعه ارمني اين شهر از جمله فدراسيون انقلابي ارمني، احزاب هونچاک و ليبرال دموکراتيک، ديدار کرد و از بنيادهايستان بابت کمک به توسعه اين جمهوري تشکر کرد. اين نشستها با همکاري سرکنسولگري ارمنستان در لسآنجلس و رابرت آوتسيان، نماينده ناگورنو-قرهباغ در آمريکا برگزار شده بود.

نخستوزير ناگورنو- قرهباغ همچنين در ديدار با مقامات دولت ايالتي نوادا، از بناي يادبود قربانيان نسلکشي ارامنه ديدن کرد و بر شناسايي بينالمللي اين جمهوري تاکيد کرد.هاروطيونيان با کنسول افتخاري اين جمهوري در نوادا، اندي ارمنيان و ديگر نمايندگان جامعه ارمني اين ايالت و همچنين نمايندگان مجلس قانونگذاري اين ايالت ديدار کرد.

نخستوزير اين کشور در دسامبر 2015 در لبنان براي اين مراسم شرکت کرد. در مورد آمريکا هم به عنوان نمونه، در روز 2 دسامبر 2014، «مجمع مسائل ارامنه کنگره آمريکا» با همکاري سفارت ارمنستان در ايالات متحده، دفتر نمايندگي جمهوري ناگورنو-قرهباغ و سازمانهاي آمريکائيان ارمني تبار، نشست بيست و سومين سالگرد استقلال جمهوري ناگورنو- قرهباغ (آرتساخ) را که در کنگره آمريکا برگزار شد سازماندهي کردند. در اين نشست تعدادي از نمايندگان کنگره، رهبران و اعضاي سازمانهاي آمريکائيان ارمنيتبار، و همچنين تعدادي از نمايندگان جامعه ارمني شرکت داشتند. سخنران اصلي نشست «آشوت غوليان» رئيس پارلمان جمهوري ناگورنو-قرهباغ بود که در مورد مسير استقلال اين جمهوري سخنراني کرد و از تلاشهاي کنگره آمريکا و به ويژه پنج ايالتي که از طرح حق تعيين سرنوشت و استقلال دموکراتيک اين جمهوري حمايت کردهاند تشکر کرد. وي تاکيد کرد که تنها راه برقراري صلح و ثبات پايدار در قفقاز جنوبي، شناسايي بينالمللي دوفاکتو استقلال ناگورنو- قرهباغ و اعطاي تضمينهاي امنيتي بينالمللي است. اعضاي مجلس نمايندگان ايالات متحده همچون فرانک پالون (دموکرات،نيوجرسي)، آنا ايشو، آدام شيف، براد شرمن، جيم کوستا، جودي چو، جانيسهان و ليندا سانچز؛ نمايندگان دموکرات از کاليفرنيا، ديويد سيسيلين (دموکرات،رود آيلند)، کري بنتو ووليو (جمهوريخواه-ميشيگان) در اين مراسم سخنراني کردند. سخنراني ويژه توسط «رابرت منندز» رئيس کميته روابط خارجي سنا ارائه شد. نمايندگان کنگره در سخنان خود بر قصد جديشان بر استمرار حمايت از حق آزادي مردم ناگورنو-قرهباغ و برداشتن گامهايي براي حفظ کمک مالي با هدف توسعه و ارتقاي دموکراتيک آرتساخ تاکيد داشتند. «تيگران سارگيسيان» سفير ارمنستان در آمريکا و «رابرت آوتسيان» نماينده ناگورنو-قرهباغ در آمريکا از فعاليتهاي مجمع مسائل ارامنه در کنگره آمريکا در راستاي استقلال و امنيت ناگورنو-قرهباغ تشکر کردند.

جمهوري ناگورنو-قرهباغ در 13 ژوئن 2002 مورد پذيرش کنگره قرار گرفت و به دنبال آن در 9 آگوست 2002 حمايت قوي کنگره را به دست آورد. در اين تاريخ حدود 50 نفر از نمايندگان كنگره آمريكا با دخالت در امور داخلي جمهوري آذربايجان، طرحي را در حمايت از تشكيل جمهوري ناگورنو-قرهباغ اعلام كردند، نمايندگان كنگره آمريكا با صدور بيانيهاي خطاب به تجزيهطلبان ارمني قرهباغ، ضمن اعلام حمايت از آنان، بر جدايي اين منطقه از جمهوري آذربايجان تأكيد كردند. در همين حال، دولت آمريكا نيز در اقداميهماهنگ با نمايندگان كنگره، در سال مالي 2004، مبلغ 25 ميليون دلار كمك مالي بلاعوض به تجزيهطلبان ارمني قرهباغ اختصاص داد. از آن زمان تاکنون اين کمکها در زمينههاي نظامي، بشردوستانه، بهداشت،مسکن و... افزايش و ادامه يافته است. در سال مالي 2015، کنگره آمريکا کمک 40 ميليون دلاري به ارمنستان و 5 ميليون دلاري به ناگورنو- قرهباغ را تصويب کرده بود که پرداخت شد. اين کمکها در کميته فرعي وزارت خارجه، عمليات و برنامههاي مرتبط خارجي کميته تخصيص بودجه مجلس نمايندگان (به رياست کي کرنگر و نيتا لووي) توسط فرانک پالون و 27 عضو ديگر کنگره درخواست شده بود. آژانس توسعه بينالمللي ايالات متحده(USAID)، وابسته به وزارت خارجه آمريکا، مسوول توزيع کمکهاي آمريکا در ناگورنو-قرهباغ است. با تأمل و كنكاش در اقدامات كنگره و همراهي خاموش دولت آمريكا ميتوان دريافت كه به تدريج سياست گرايش به حمايت از تشكيل «جمهوري ناگورنو-قرهباغ» آشكارتر ميشود. البته بايد اشاره شود که در سال 1989 زماني که هنوز ارمنستان خود مستقل نشده بود، کنگره آمريکا از مبارزه آزاديبخش ناگورنو-قرهباغ و ارتش انقلابي آن حمايت کرده و از همان زمان کمکهاي خود را ارائه مي کرد. استقلال ناگورنو-قرهباغ در 30 سپتامبر 2005 در کنگره ايالات متحده دوباره مورد تاييد قرار گرفت. 59 عضو کنگره ايالات متحده در 3 اکتبر 2005 از رئيسجمهور بوش خواستند که از روند استقلال ناگورنو-قرهباغ حمايت کند و از آرزوي زندگي در آزادي مردم اين جمهوري حمايت کند. از آنجا که جمهوري ناگورنو-قرهباغ خواهان آنست که به صورت قطعي مورد شناسايي ديپلماتيک قرار بگيرد، 77 نماينده کنگره به فراکسيون ارمني در کنگره تحت رياست مشترک «جو کي نولنبرگ و فرانک پالون» پيوستند و در نامه اي به رئيسجمهور بوش در نوامبر 2006 از وي خواستند تا استقلال جمهوري ناگورنو-قرهباغ (آرتساخ) را به رسميت بشناسد و از وي خواستند تا تلاشهايش را براي بهبود دموکراسي و ايجاد يک دولت مستقل آرتساخ بيشتر بکند. در مورد فرآيند شناسايي ناگورنو-قرهباغ در داخل آمريکا بايد گفت که مجلس نمايندگان ايالت هاوايي در 30 مارس 2016، در لايحه 167 به عنوان هفتمين ايالت آمريکا استقلال اين جمهوري را مورد شناسايي قرار داد . سناي ايالتي کاليفرنيا با اتفاق آراء طرح مشترک شماره 32 مجلس نمايندگان اين ايالت را مبني بر شناسايي جمهوري ناگورنو-قرهباغ به عنوان يک دولت مستقل در 27 آگوست 2014 تصويب کرد. اين طرح از تلاشهاي آرتساخ براي توسعه يک ملت آزاد و مستقل پشتيباني کرده و از رئيسجمهور اوباما و کنگره آمريکا مي خواهد تا از حق تعيين سرنوشت و استقلال دموکراتيک جمهوري ناگورنو-قرهباغ پشتيباني کند. طرح مجمع قانونگذاري کاليفرنيا در مي 2014 تصويب شده بود. همچنين طرح شوراهاي شهرهاي لسآنجلس،هايلند، فرنزو ايالت کاليفرنيا، ناگورنو-قرهباغ را مورد شناسايي قرار داده اند. طرحهاي قانوني شناسايي استقلال جمهوري ناگورنو- قرهباغ شامل طرح سناي ايالتي لوئيزيانا در مي 2014 که در 2013 در مجمع قانونگذاري لوئيزنيا تصويب شده بود، طرح مجلس نمايندگان و سناي ايالت مين در آوريل 2013، طرح مجلس نمايندگان ماساچوست آگوست 2012، طرح مجلس نمايندگان رودآيلند مي 2012 و... است.

«ريچارد مايلز» سفير جديد آمريکا در ارمنستان در12 فوريه 2015 در مراسم سوگند خود در واشنگتن اعلام کرد که اصليترين اولويت در ماموريتش را حل و فصل مناقشه قرهباغ کوهستاني، کمک به ايجاد جامعه آزاد و شکوفا در ارمنستان و برقراري صلح بين اين جمهوري و همسايگان آن است. برخي از کارشناسان اين اظهارات را نشان دهنده قصد دولت آمريکا براي تغيير سياست در قبال مناقشه قرهباغ دانسته و يادآور شدهاند که واشنگتن تلاش ميکند تا مواضع خود در ارمنستان و از جمله در حل و فصل مناقشه قرهباغ را تقويت کند و اين مساله در شرايطي رخ ميدهد که روابط باکو و واشنگتن دچار تيرگيهايي شده و بهترين دوران خود را سپري نميکند.

اهداف حمايت کنگره آمريکا از شناسايي استقلال جمهوري ناگورنو-قرهباغ

اهداف و دلايل حمايت کنگره آمريكا از تشكيل جمهوري ناگورنو-قرهباغ و شناسايي آن عبارتست از:

1- پيدايش يك واحد سياسي جديد و آمريكايي در قفقاز به نام «جمهوري مستقل ناگورنو-قرهباغ» به تثبيت حضور و نفوذ آمريكا در اين منطقه كمك ميكند. عليرغم تلاشهاي فراوان آمريكا براي گسترش و تعميق نفوذ خود در قفقاز، هنوز حضور اين كشور در منطقه با توجه به استراتژي روسيه در اين منطقه حضوري شكننده و ناپايدار به نظر ميرسد.

2- با تأسيس جمهوري ناگورنو-قرهباغ و استقرار نيروهاي آمريكايي يا ناتو در آن كه به بهانه حفظ صلح و ثبات انجام خواهد شد، توانايي آمريكا را در اعمال فشار بر روسيه، ايران و جمهوري آذربايجان به ميزان چشمگيري افزايش خواهد داد.

3- پديد آمدن جمهوري مستقل ناگورنو-قرهباغ و حضور نيروهاي آمريكايي و ناتو در آن، تحقق استراتژي مطلوب نفتي غرب در حوزه درياي خزر را تسريع خواهد کرد.

4- با توجه به ارتباط عميقي كه بين منافع آمريكا، غرب و جهان مسيحيت وجود دارد: الف ـ ايجاد دومين كشور ارمنينشين مسيحي در قلب منطقه مسلماننشين قفقاز، دستاوردي ارزشمند و گرانبها براي آمريكا، غرب و جهان مسيحيت است به گونهاي که از قرهباغ به عنوان فلسطين دوم ياد مي شود. ب ـ ايجاد چنين كشوري رضايت خاطر شايان توجه «لابي ارمني كنگره آمريكا» و ارامنه جهان را به دنبال خواهد داشت. ج ـ با تأسيس چنين كشوري، بار سنگين بحران قرهباغ از شانه ارمنستان برداشته شده و علاوه بر آن، حاشيه امنيتي جديدي براي ارمنستان تعريف ميشود.

با گذشت 22 سال از امضاي پيمان آتش بس ميان ارمنستان و جمهوري آذربايجان، در سايه سياستهاي آمريكا و گروه مينسك سازمان امنيت و همكاري اروپا(OSCE)، زمان به نفع ارمنستان، آمريكا و جهان مسيحيت سپري شده و قطار قرهباغ بر روي ريلي در حال حركت است كه ايستگاهي جز تجزيه جمهوري آذربايجان ندارد. اكنون روشن ميشود كه حتي طرح «گوبل» يعني مهمترين طرح آمريكا براي حل بحران قرهباغ (طرح تبادل ارضي ميان ارمنستان و جمهوري آذربايجان) نيز طرحي براي سپري كردن زمان بوده است. همچنين عليرغم هزينههايي كه مقامات باكو از دوران ايلچي بيگ تاكنون براي جلب حمايت لابي يهودي در مقابل لابي ارمني پرداخته اند، لابي يهودي اقداميبه ضرر منافع ارمنستان انجام نداده است. از جمله سياستهاي دائميلابي يهودي و صهيونيستي، برانگيختن مسيحيان به درگيري با مسلمانان است كه نظريه برخورد تمدنها (تمدن اسلام و تمدن مسيحيت) از ساموئلهانتينگتون يهودي نمود عيني آن است. اگر سياست خارجي آمريكا را به يك كركس، تشبيه كنيم، لابي ارمني و لابي يهودي در حكم دو بال براي اين كركس است. اگر وضعيت مساله قرهباغ به همين صورت تداوم يابد و از كسالت سياسي و بيتصميمي رها نشود، در آينده تصويب طرحهاي كنگره آمريكا در حمايت از تجزيه جمهوري آذربايجان و استقلال ناگورنو-قرهباغ، افزايش خواهد يافت و در كنار آن كمكهاي بلاعوض آمريكا به تجزيهطلبان ارمني نيز بيشتر خواهد شد. كنگره آمريكا بستر سياسي لازم را براي تجزيه رسمي جمهوري آذربايجان فراهم ميكند و دولت اين كشور با اهداي كمكهاي بلاعوض، اقتصاد قرهباغ را از وابستگي به ارمنستان رها كرده و بدان رونق ميبخشد كه همه اينها معنايي جز حركت تدريجي قرهباغ به نقطه استقلال ندارد. با تشكيل جمهوري ناگورنو-قرهباغ، ارمنستان به عنوان طرف اصلي و اشغالگر، جاي خود را به «دولت ناگورنو-قرهباغ» خواهد داد کمااينکه اينگونه نيز شده است و حضور و ديدار نمايندگان گروه مينسک در اين جمهوري شاهد اين مدعاست و اين دولت به عنوان طرف مذاكره روبروي جمهوري آذربايجان قرار خواهد گرفت و در نهايت همانگونه كه در جريان تجزيه فلسطين و تشكيل اسرائيل، با خارج شدن اشغالگران صهيونيست از صحراي سينا، موجوديت اسرائيل از سوي مصر به رسميت شناخته شد، آمريكا و كشورهايي مانند فرانسه، انگليس و روسيه تلاش خواهند كرد تا جمهوري آذربايجان در مقابل بازپسگيري بخشي از اراضي خود، موجوديت دومين كشور ارمنينشين را به رسميت بشناسد.

شبکه ديپلماتيک سفارتخانهها و نمايندگيهاي جمهوري ناگورنو- قرهباغ

بيانيه وزارت امور خارجه و سفارت جمهوري ناگورنو-قرهباغ در ايالات متحده اين چنين ميگويد: دفتر جمهوري ناگورنو- قرهباغ در ايالات متحده در نوامبر 1997 با فرمان رئيسجمهور آرکادي غوکاسيان و با حمايت مجمع ارامنه آمريکا تاسيس شد. اين دفتر در وزارت دادگستري آمريکا به ثبت رسيد و حکومت و مردم جمهوري ناگورنو- قرهباغ را در زمينههاي سياسي، اقتصادي، بشردوستانه و فرهنگي در ايالات متحده نمايندگي ميکند. اين دفتر نمايندگي در تبليغ حضور ناگورنو- قرهباغ در واشينگتن دي.سي. موفق بوده و روابط و گفتوگوهاي سازندهاي با سازمانهاي حکومتي آمريکا از جمله کنگره ايالات متحده و وزارت خارجه داشته است. وجود اين دفتر در پايتخت ايالات متحده اين جمهوري را قادر ساخته تا آگاهي از جنبههاي حقوقي منازعه ناگورنو-قرهباغ را بالا برده و در شناسايي قطعي و کامل و استقلال از جمهوري آذربايجان کار بکند. ماهنامه «خبرنامه آرتساخ» اطلاعات دقيق و به روز شده اي راجع به تحولات سياسي، اقتصادي و اجتماعي ناگورنو- قرهباغ فراهم ميکند. اين خبرنامه در نهادهاي حاکميتي ايالات متحده، سفارتخانههاي خارجي، سازمانهاي غير دولتي بينالمللي، رسانهها، کتابخانهها، دانشگاهها، موسسات پژوهشي و نمايندگيهاي خاص جامعه ارامنه توسط دفتر نمايندگي جمهوري ناگورنو-قرهباغ در واشينگتن ارسال ميشود. اين دفتر به عنوان نماينده رسميجمهوري ناگورنو- قرهباغ در مورد سوالات و تحقيقات راجع به تاريخ، فرهنگ، حکومت، فرصتهاي بازرگاني و نيازهاي بشردوستانه آرتساخ (نام تاريخي ارمني ناگورنو- قرهباغ) پاسخ ميدهد. اين دفتر به تسهيل تعاملات سازمانها، تجار و اتباع آمريکايي و آرتساخي (ناگورنو- قرهباغي) کمک ميکند و سرمايه گذاريهاي خارجي در ناگورنو-قرهباغ را تشويق ميکند. به عنوان بخشي از اين تلاش اين دفتر به اين جمهوري جوان و تازه تاسيس در به دست آوردن موضوعات آموزشي و اطلاعات از ايالات متحده که کمکي براي گسترش دموکراسي و ملت سازي و همچنين پيشرفت حقوقي و اقتصادي آرتساخ است،کمک ميکند. با توجه به نقش رهبري ايالات متحده در روابط بينالمللي حکومت ناگورنو-قرهباغ اهميت زيادي براي حضور رسمي و افزايش فعاليتهايش در اين کشور قائل است. اين دفتر توانايي و ظرفيت منحصربفردي در استمرار موضعگيري سازنده نمايندگياش در مذاکرات جاري حل و فصل مسالمتآميز منازعه با جمهوري آذربايجان و افزايش دادن آگاهي عمومي از موضعگيري جمهوري ناگورنو-قرهباغ دارد. اين دفتر هموطنان ارمني مقيم آمريکا را براي ارتباط با اين دفتر و مشارکت در تلاش تاريخي براي دفاع و تقويت آزادي و دموکراسي آرتساخ فرا ميخواند.

سفارت جمهوري ناگورنو- قرهباغ (آرتساخ) در واشينگتن از تابستان 2004 صدور ويزاي سفر به جمهوري ناگورنو-قرهباغ را آغاز كرده است. در حاليكه دولت آمريكا هنوز به رسميت شناختن اين جمهوري خودخوانده را اعلام نكرده است، سفارت جمهوري ناگورنو-قرهباغ در واشينگتن به صورت رسمي در وزارت امور خارجه آمريكا به ثبت رسيده است. نمايندگي ناگورنو-قرهباغ پيشتر در اتاقي در نزد سفارت ارمنستان در واشينگتن فعاليت ميكرد، اما از سال 2004 به صورت مستقل كار خود را دنبال خواهد كرد. هزينههاي اين نمايندگي را بنياد ارمني «هايستان» متقبل شده است. «اسميك جيلاويان»، رئيس اين بنياد در گفتوگو با نشريه آمريكايي «ماسيس ويكلي» گفته است براي فعاليت عادي سفارت جمهوري ناگورنو-قرهباغ در واشينگتن از هيچ كمكي فروگذار نخواهد كرد و در برنامههاي آينده خود در نظر دارد در كنار اين سفارتخانه يك موزه كوچك تحت عنوان مبارزه براي آزادي قرهباغ و مدرسه ويژه برنامههاي يكشنبه كودكان ارمني ساكن آمريكا و قرهباغي الاصل تاسيس كند و همچنين تبليغات پيوسته در مورد ناگورنو-قرهباغ در ايالات متحده آمريكا ادامه خواهد يافت. «واردان بارسقيان» نماينده سابق جمهوري ناگورنو-قرهباغ در واشينگتن از سال 2009-1999 که دستيار «آركادي گوكاسيان» وزير امورخارجه وقت جمهوري ناگورنو- قرهباغ بود براي شناسايي استقلال دولت ناگورنو-قرهباغ تلاش زيادي کرد. سفارت ناگورنو-قرهباغ در واشينگتن براي مسافران آمريكايي اين جمهوري رواديد7 تا 21 روزه نيز براساس شروطي با گرفتن 35 تا 45 دلار صادر ميكند و2 دلار نيز به عنوان حق كنسولي از متقاضيان آمريكايي رواديد سفر به قرهباغ دريافت ميشود.صدور رواديد براي شهروندان ارمنستان، بلاروس، گرجستان، قزاقستان، قرقيزستان، مولداوي، روسيه، تاجيكستان و ازبكستان و نيز نمايندگان سازمانهاي فعال در استپانا کرت (خان كندي) و نيز افرادي كه از طرف رئيسجمهوري، رئيس مجلس، نخست وزير و وزير امورخارجه جمهوري ناگورنو- قرهباغ، دعوتنامه رسميداشته باشند، رايگان است. کنسولگري ارمنستان در لسآنجلس نيز متصدي صدور رواديد به جمهوري ناگورنو-قرهباغ است. كارشناسان اعمال فشار «استيون مان» رئيس سابق آمريكايي گروه مينسك سازمان امنيت و همكاري اروپا بر جمهوري آذربايجان را براي گذشت در مساله ناگورنو-قرهباغ، براي حل مناقشه با ارمنستان نشانه احتمال به رسميت شناخته شدن اين گروه توسط آمريكا در آينده ارزيابي كرده بودند.كارشناسان معتقدند چنانكه آمريكا در مورد بي تحركي مردم جمهوري آذربايجان در اين زمينه مطمئن شود، شناسايي رسميجمهوري ناگورنو-قرهباغ را اعلام خواهد كرد.

جمهوري خودخوانده ناگورنو-قرهباغ در کشورهاي ارمنستان (ايروان)، فدراسيون روسيه (مسکو)، ايالات متحده (واشينگتن)، فرانسه (پاريس)،آلمان (برلين)، استراليا (سيدني)، و خاورميانه (لبنان- بيروت) نمايندگي دايم ديپلماتيک تاسيس کرده است. همچنين پيوند خواهر خواندگي ميان شهرهاي ايالت کاليفرنياي آمريکا و شهرهاي جمهوري ناگورنو-قرهباغ همچون طرح خواهر خواندگي ميان شهرهاي مونتبلو (ايالت كاليفرنيا) و خانكندي (قرهباغ) ياهادروت و بوربانک کاليفرينا، برقرار شده است که مورد اعتراض جمهوري آذربايجان قرار گرفته است.

ارامنه مقيم آمريكا انجمنها و سازمانهاي زيادي در اين كشور دارند كه برخي از آنها در ارمنستان نيز شعبه دارند. برخي از مهمترين اين انجمنها و سازمانها در آمريكا عبارتند از: انجمن آمريكايي ارامنه (AAA)، كميته ملي ارامنه آمريكا (ANCA) در نيويورك، كميته اقدام ارمني-آمريكايي(AAAINC)، اتحاديه خيريه همگاني ارامنه (AGBU) در نيويورك، شركت بنياد ارمني درگلنديل كاليفرنيا، انجمن مهندسان و دانشمندان ارمني آمريكا (AESA) در گلنديل كاليفرنيا، دانشگاه آمريكايي ارامنه در اوكلند كاليفرنيا. سازمانهاي ارمني نفوذ فوق العاده اي برسياست خارجي آمريكا دارند. كميته اقدام ارمني-آمريكايي، در دفتر ايروان، مدير كشوري براي ارمنستان و ناگورنو-قرهباغ دارد و حتي در استپاناكرت پايتخت ناگورنو-قرهباغ، دفتر نمايندگي دارد. سازمانهاي بينالمللي زير در جمهوري ناگورنو قرهباغ داراي نمايندگي هستند؛ - گروه فناوري ارمنستان، سازمان امنيت و همکاري اروپا، مراقبت خانواده، کميته بينالمللي صليب سرخ، خدمات امدادرساني کاتوليک، مجمع ارامنه آمريکا، کميته کمکرساني متوديست متحد، انجمن ماموريت ارامنه آمريکا، همبستگي ارامنه پروتستان فرانسه، بنيادهالو تراست، آژانس توسعه بينالمللي ايالات متحده.

حجم سرمايهگذاريهاي انجام شده از سوي نهادهاي دولتي و پيمانکاران آمريكا و روسيه در ناگورنو-قرهباغ از سال 2000 ميلادي تاکنون نزديک به 80 ميليارد دلار بوده است و60 شرکت خارجي که عمدتا از آمريکا، انگليس، روسيه، اتريش، سوئيس، لبنان و هند هستند در زمينه استخراج معادن،کشاورزي، جهانگردي ارتباطات فعاليت دارند. آرتساخ بانک ( بانک ملي جمهوري ناگورنو-قرهباغ ) در سال 2006، 31 ميليون دلار سرمايه جذب کرده است و سرمايه کل اين بانک به 70 ميليون دلار در آن سال رسيده بود. جمهوري ناگورنو-قرهباغ 11458 کيلومتر مربع مساحت داشته و 151 هزار نفر جمعيت دارد. توليد ناخالص داخلي اين جمهوري، در سال 2015، 1.6 ميليارد دلار بوده است.

در مورد ساختارهاي سياسي جمهوري خودخوانده ناگورنو- قرهباغ بايد گفت که آخرين انتخابات رياست جمهوري اين جمهوري در 19 جولاي 2012 برگزار شد و رئيسجمهور بر سرکار «باکوهاساکيان» براي يک دوره پنج ساله ديگر انتخاب شد. اين جمهوري داراي 11 وزارتخانه است.

مجلس جمهوري ناگورنو- قرهباغ، مجمع ملي نام داشته و 33 نماينده دارد و انتخابات آن هر 5 سال يک بار برگزار ميشود. اين مجمع داراي 6 کميسيون دايميبوده و هم اکنون رئيس مجمع ملي جمهوري ناگورنو-قرهباغ،«آشوت غوليان» است. لازم به ذكر است كه جمهوري ناگورنو-قرهباغ تاكنون از سوي هيچ يك از كشورهاي جهان، به جز ارمنستان در همسايگي آن كه همواره به ارائه كمكهاي نظاميو اقتصادي به آن ادامه داده و حمايت سياسي گستردهاي از آن ميكند و تووالو به رسميت شناخته نشده است (شناسايي قطعي و کامل ديپلماتيک).

تا ژوئن 2015، 17 هزار نفر از جمعيت 80 هزار نفري ارامنه سوريه به خاطر جنگ داخلي به عنوان پناهنده در ارمنستان پذيرفته شده اند و ديويد بابائيان سخنگوي باکو ساهاکيان رئيسجمهور ناگورنو قرهباغ تاييد کرده که تعدادي از اين ارامنه سوريه در شهر لاچين و روستاي خانليق در قبادلي ناگورنو- قرهباغ ساکن شدهاند. المار ممدياروف وزير خارجه جمهوري آذربايجان به تلاشهاي ارمنستان براي تغيير جمعيتي منطقه اعتراض کرده و اين موضوع را به اطلاع گروه مينسک رسانده است.

سرژ سرگيسيان رئيسجمهور ارمنستان در سال 2015، تاکيد کرد که ناگورنو-قرهباغ، بخش جداييناپذير ارمنستان است.

«پاسکال مونيه»، سفير فرانسه در جمهوري آذربايجان در اواخر نوامبر 2014 در مورد طرح موضوع استقلال قرهباغ کوهستاني گفت: در موضوع مناقشه قرهباغ کوهستاني موضع فرانسه تغيير نيافته و فرانسه جمهوري خودخوانده قرهباغ کوهستاني را به رسميت نميشناسد. وي اين موضع را در پاسخ به سوال خبرنگاران در مورد سفر رئيس خودخوانده قرهباغ کوهستاني«باک- او ساآکيان» به پاريس و ديدار او با برخي مقامات فرانسوي اعلام کرد.

تاکنون چند بار موضوع استقلال قرهباغ در مجلس ارمنستان به راي گيري گذاشته شده و رأي نياورده است.

سياست دوگانه آمريکا در قبال بحران قرهباغ

در مجموع، آمريكا با كمك به ارامنه ناگورنو-قرهباغ، سياست دوگانه اي را نيز در قبال بحران قرهباغ اتخاذ كرده است. جمهوري ناگورنو-قرهباغ كه از نظر بينالمللي، بخشي از خاك جمهوري آذربايجان شناخته ميشود، همچنان پس از اجراي آتشبس بين دو طرف به دست جدايي طلبان ارمني كنترل ميشود. رفتار آمريكا با جمهوري آذربايجان نشان ميدهد كه واشينگتن از مناقشه قرهباغ براي تقويت حضور در منطقه قفقاز و تحصيل منافع نامشروع خود استفاده ميكند. نكته ناخوشايند در روابط باكو - واشينگتن، روابط دوستانه و كمكهاي آمريكا به جمهوري خودخوانده ناگورنو-قرهباغ بوده است و اين موضوعي است كه جمهوري آذربايجان بارها به كمكهاي مالي كنگره آمريكا به جمهوري ناگورنو-قرهباغ،اعتراض كرده است. جمهوري آذربايجان اين كمكها را براي ترغيب فعاليتهاي غيرقانوني، تجزيهطلبانه، تجاوزگرانه، اجراي طرح اسكان غيرقانوني ارامنه در سرزمينهاي اشغالي جمهوري آذربايجان و ايجاد مناطق مسكوني در نواحي اشغال شده ارزيابي ميكند و از تداوم آن نگران است. در مجموع، در تحليل سياست دوگانه آمريكا در قبال جمهوري آذربايجان بايد گفت: آمريكا ضمن ادعاي داشتن روابط دوستانه و راهبردي با دولت جمهوري آذربايجان سعي دارد همچنان با هدايت بحران قرهباغ و تقويت مخالفان غربگرا در اين جمهوري، از اين موضوعات به عنوان اهرمهاي فشار و كنترل خود بر دولت باكو استفاده كند. البته در پايان بايد تاکيد کرد که موضع دولت اوباما همچنان عدم شناسايي اين جمهوري است ولي مقامات آمريکايي در عين حال معتقدند قرهباغ ممكن نيست كه به جمهوري آذربايجان بازگردانده شود، چرا كه اين اقدام، اقدامي فاجعهآميز خواهد بود. به نظر انها هرچند دولت ايالات متحده به تماميت ارضي كشورها احترام ميگذارد، ولي قرهباغ نميتواند به جمهوري آذربايجان بازگردانده شود.

روسيه نيز بي ميل نيست كه استقلال قرهباغ را به رسميت بشناسد. پوتين رئيسجمهور روسيه نيز از حل و فصل بحران قرهباغ در چارچوب مدل کوزوو حمايت کرده است.

از آنجايي كه تشكيل دومين دولت دست نشانده آمريكا در قرهباغ در قفقاز جنوبي پس از گرجستان، تهديدي براي امنيت منطقهاي است، همگرايي كشورهاي بزرگ جهان اسلام به خصوص ايران، تركيه و سازمان كنفرانس اسلاميدر بحران قرهباغ ضروري به نظر ميرسد تا راه حل مطمئن و بيطرفانه اي براي حل و فصل بحران ارائه كنند. حمايت آشكار كنگره و دولت آمريكا از روند استقلال قرهباغ ايجاب ميكند كه باكو علايم تازهاي به آمريكا ارسال كند، علايميبه معناي اينكه؛ اگر آمريكا از روند استقلال ناگورنو-قرهباغ حمايت كند، منافع اين کشور و متحدان اروپايي اش در جمهوري آذربايجان، قفقاز و حوزة نفتي درياي خزر با خطر روبرو خواهد شد. اما با توجه به اينکه دوام و بقاي حکومت علي اف به حفظ شرايط موجود و روابط خوب و بويژه تامين نفتي و منافع انرژي آمريکا قرار دارد، بعيد است در کوتاه مدت چنين اقداماتي صورت بگيرد. در پايان يک بار ديگر بايد تاکيد کرد که شناسايي حلقه و عنصر مفقوده جمهوري خودخوانده ناگورنو-قرهباغ است و شناسايي بينالمللي و دوژور جمهوري ناگورنو-قرهباغ در همسايگي مرزهاي ايران، باعث تغيير ژئوپليتيک و ترتيبات امنيتي منطقه و همچنين تهديد براي منافع و امنيت ملي ايران نيز خواهد شد.

نويسنده : نادعلي باي*

*دانشجوي دکتراي روابط بينالملل

منبع:مردم سالاری